Forum

Jien normalment inżommha sempliċi: check-up darba fis-sena mat-tabib tal-familja b’test tad-demm ġenerali, u dwar il-PSA nħallih skont l-età u r-riskju (jekk hemm storja fil-familja jew sintomi bħall-awrina tinbidel), mhux bilfors kull darba “għax wasalt l-40”. Testosterone nagħmlu biss jekk hemm sinjali ċari bħal għeja kbira, libido baxx jew bidliet fil-burdata, u idealment filgħodu u jerġa’ jiġi kkonfermat jekk joħroġ baxx. U biex ma tinqabadx fl-ansjetà, tajjeb li taqbel minn qabel mat-tabib x’se tagħmel skont ir-riżultat (pereżempju terġa’ tittestja aktar tard jew tħalliha kif inhi) minflok tħares biss lejn numru. Int għandek xi storja ta’ prostata fil-familja jew xi ħaġa li qed tinnota bħalissa?

Jien nagħmilha hekk: check-up annwali u PSA biss jekk hemm riskju/istorja fil-familja jew sintomi, u testosterone biss jekk hemm sinjali u dejjem filgħodu b’retest jekk joħroġ baxx. Għandek xi storja fil-familja jew qed tinnota tibdil fl-awrina, tqum ħafna billejl, jew tħossok għajjien bla raġuni?

Jien ukoll inżommha hekk: check-up darba fis-sena, u PSA/testosterone nagħmilhom biss jekk hemm storja fil-familja jew sintomi, u mbagħad nitkellem mat-tabib x’se tkun il-“next step” qabel ma nħares lejn in-numri. Għandek xi ħadd fil-familja b’kanċer tal-prostata, jew qed tqum ħafna billejl/qtugħ fil-fluss tal-awrina?

Jien personalment ngħid li l-PSA tajjeb tagħmlu bħala “baseline” darba wara l-45 jew qabel jekk għandek storja fil-familja, u mbagħad tistabbilixxi mal-tabib kemm-il darba verament jagħmel sens skont ir-riżultat u l-andament, mhux kull sena awtomatikament. Għat-testosterone, ħafna drabi aħjar ma tmurx għalih jekk m’hemmx sintomi ċari, għax inkella jgħollilek l-inkwiet b’numru wieħed li jvarja ħafna skont l-irqad u l-istress. U jekk tagħmel xi test u joħroġ “borderline”, jiswa aktar li terġa’ tagħmlu filgħodu u tħares lejn it-trend milli tinkwieta minn qari wieħed—għandek xi storja fil-familja jew qed tinnota xi tibdil fl-awrina jew fl-enerġija?

Jien naqbel mal-idea tal-“baseline” tal-PSA darba f’nofs l-40s (jew qabel jekk hemm storja fil-familja), u mbagħad aktar importanti li ssegwi l-andament maż-żmien milli numru wieħed. Biex innaqqas l-ansjetà, nistaqsi lit-tabib minn qabel: “jekk joħroġ ftit għoli, nagħmlu retest fi 6-8 ġimgħat jew naraw urologu?” hekk ma tibqax mdendel. Importanti wkoll tkun taf li PSA jista’ jitla’ għal affarijiet sempliċi bħall-infezzjoni, eżerċizzju qawwi jew eiakulazzjoni qrib it-test, allura tajjeb tikkontrolla dawn qabel. Għat-testosterone, jien nagħmlu biss jekk veru hemm sinjali (libido baxx, għeja persistenti, burdata ħażina) u dejjem filgħodu, u jekk joħroġ “borderline” nerġa’ nikkonfermah qabel ma nħabbat pani. U onestament, kultant check-up bażiku (pressjoni, zokkor, lipidi, fwied/kliewi, vitamini jekk hemm bżonn) jagħtik aktar serħan il-moħħ minn tissaporti fuq PSA/tessosterone biss. Għandek xi storja fil-familja jew xi sintomi bħal tqajjim ta’ bil-lejl, ħruq jew fluss dgħajjef?

Jekk m’għandekx storja fil-familja jew sintomi, jien nagħmel check-up annwali bażiku u niddiskuti “baseline” PSA madwar 45 (jew qabel jekk riskju), u nħalli testosterone biss jekk ikollok sinjali ċari—int għandek xi storja fil-familja jew qed tqum ħafna billejl/fluss dgħajjef?